Deze pagina is gewijd aan de voice-over en behandelt de meest gestelde vragen.

1. Wat is een voice over?
2. De voice-over geschiedenis
3. Voice-over vs. stemacteur
4. Wie worden voice-over?
5. Hoe word je voice-over?
6. De voice-over studio
7. De voice-over software
8. Waar wordt een voice-over ingezet?
9. Hoe vind je de juiste voice-over?

1. Wat is een voice-over?

Een voice-over is iemand die zijn geld verdiend door professionele audio- en videoproducties in te spreken. De woorden van een voice-over komen altijd van de persoon die zelf niet in beeld komt. Het inspreken van commercials, documentaires, films en instructievideo’s zijn de voornaamste werkzaamheden.

Niet iedereen met een mooie stem kan voice-over worden. Zo gaat het er niet om dat iemand alleen een tekst goed kan oplezen, het gaat er vooral om dat een boodschap wordt overgebracht zonder dat het opgelezen klinkt.

Zie het zo: als een stem voelt alsof je wordt aangesproken door je beste vriend, dan heb je te maken met een geslaagde voice-over. Stemmen die dat kunnen zijn in staat een grote groep mensen te laten interesseren voor een aanbieding. Zij brengen een boodschap over met de juiste emotie.

voice over

Verder kan in zijn algemeenheid worden gesteld dat voice-overs een lage(re) stem hebben. Uit onderzoek blijkt dat lage stemmen als prettiger worden ervaren.


2. De voice-over geschiedenis

In het algemeen wordt aangenomen dat de eerste voice-over in 1928 is ingesproken door Walt Disney, als stem van Mickey Mouse in Steamboat Willie. En ondanks dat al erg lang geleden is, moeten we voor de allereerste voice-over nog verder terug: naar het jaar 1900.

eerste radio voice over

In dat jaar nam de Canadese uitvinder Reginald Fessenden een weerbericht op om deze op een draadloze telefonieverbinding af te spelen. Zes jaar later was Fessenden tevens de eerste programmamaker die op de AM-radio was te horen. Het inspreken van telefoonsystemen is overigens nog steeds een veelvoorkomende inspreekklus.

De eerste bekende voice-over in Nederland was Philip Bloemendaal. Als 28-jarige werd hij in 1946 aangenomen bij Radio Herrijzend Nederland en het Polygoon journaal. Hij solliciteerde daar op aanraden van zijn vriendin, zij vond zijn stem zo mooi. Nog steeds duikt zijn stem regelmatig op in oude fragmenten.

Eind jaren ’60 veranderde de wereld enorm. Televisie werd gemeengoed en de komst van zeezenders als Radio Caroline en Veronica hadden een grote impact op de mediacultuur.

Tip: Lees meer over radio reclame maken

Een nieuwe toon werd gezet, met de introductie van promostemmen die al meer lijken op de stemmen van nu. Deze tv-promo uit 1978 met Lex Harding (toen een zeer populaire DJ en stem) laat dat goed horen.


3. Voice-over vs. stemacteur

Deze twee begrippen worden vaak door elkaar gehaald. Toch is het verschil makkelijk uit te leggen. Het verschil zit hem in het woord acteur in stemacteur. Een voice-over doet één stem met enkele kleine variaties daarop zoal een neutrale of enthousiaste stem. Deze variaties worden aangeduid als tone of voice.

Een stemacteur kan meerdere stemmen acteren. Verschillende voice-overs in één dus. Voor het inspreken van tekenfilms worden dan ook vooral gewerkt met stemacteurs, aangezien deze meerdere personages kan inspreken en een stem op de personage kan afstemmen. Een stemacteur is een acteur die niet in beeld komt.

Kortom: een stemacteur kan wel worden ingehuurd als voice-over, maar een voice-over niet (of beperkt) als stemacteur. Hieronder een voorbeeld van een pure voice-over:

De meest gehoorde voice-over én stemacteur in de jaren ’80 en ’90 was Alfred Lagarde (*1948-1998). Vele Nederlands herinneren nog de door hem ingesproken slogan ‘Veronica komt naar je toe deze zomer!’ Maar naast een populaire promostem was Alfred ook een geliefd stemacteur.

In dit charmante fragment uit 1990 legt hij uit wat een stemacteur nog meer in zijn mars moet hebben ten opzichte van een voice-over: “Je moet een beetje gek zijn, stemmetjes kunnen creëren en je moet je een beetje kunnen inleven in het karakter. Het klinkt wel heel makkelijk, maar je doet het niet van de ene op de andere dag.”


4. Wie worden voice-over?

Meestal mensen die al met hun stem werken zoals acteurs, presentatoren, radio-DJ’s, podiumsprekers, BN’ers, callcentermedewerkers en YouTubers. Er is maar een klein deel van de voice-overs die vanaf jongs af aan al als stem werkt. Vaak komt het op hun pad, om de stemwerkzaamheden vervolgens uit te breiden.


5. Hoe word je voice-over?

De meeste mensen worden het dus niet, ze zijn het al. Beginnende stemmen zijn al in staat om een boodschap overbrengen zonder dat het opgelezen klinkt. Vervolgens proberen ze daar beter in te worden door eerst kleine opdrachten op te nemen. Ook breiden ze zo hun portfolio (demo) uit, die vervolgens weer naar studio’s of stemmenbureaus kan worden gestuurd.

hoe word je voice over


6. De voice-over studio

Voorheen was er veel dure techniek nodig om een stem te kunnen opnemen. Een mengtafel, randapparatuur en een duur editing systeem. Maar net zoals DJ’s tegenwoordig genoeg hebben aan software op een laptop, zo geldt dit ook voor professionele stemmen.

Verder zijn in thuisstudio’s USB-microfoons populair aangezien deze geen verdere randapparatuur nodig hebben. Ze zijn voordelig en kwalitatief. Voor het inspreken is een droge ruimte wel een belangrijke voorwaarde.

voice over studio

Een droge ruimte is een akoestisch stille ruimte. Een extreem voorbeeld van een slechte akoestiek is een leeg huis waarbij het nagalmt als je in je handen klapt. Bij een goede droge ruimte hoor je niets als je klapt. Er zijn echter ook kant-en-klare akoestische oplossingen zoals je in het voorbeeld hierboven ziet.


7. De voice-over software

De stem heeft software nodig om zijn ingesproken tekst op te slaan en te bewerken. Er zijn verschillende softwarepakketten voor dit werk geschikt, waarvan deze drie de bekendste zijn: Audacity, (gratis), Audition (Adobe; €24,19 p/mnd) en Pro-tools (Avid; €499 p/jr). Een overzicht inclusief een bonustip.

Audacity

Voor veel mensen zal Audacity een goede eerste keus zijn om te beginnen. Het pakket is namelijk simpel en gratis. Een stem kan snel worden opgenomen en bewerkt, om vervolgens in het gewenste audioformaat te worden opgeslagen. Nadeel is dat de goede plugins ontbreken om achteraf de stem te bewerken en ‘mooier’ te maken, zoals een compressor of EQ. Deze geluidsbewerking wordt ook wel audionabewerking genoemd.

voice over software Audacity

Audition

Voor de professionelere stem is Audition een goede keuze. De software is niet gratis, maar in het pakket zitten wel handige plugins die een stem dat beetje extra geven. Het pakket is zeer geschikt om ingesproken audio te bewerken, maar minder voor de productie van een complete commercial met geluidseffecten, hoewel dit overigens wel mogelijk is.

voice over software Audition

Pro Tools

Het pakket Pro Tools is al meer dan 15 jaar de meest populaire software bij stemmen. Door de integratie van talloze (betaalde) externe plugins zoals de alom bekende Waves bundel kan een voice-over worden bewerkt op een Hollywood niveau. Pro-Tools is wel iets lastiger om mee te starten ten opzichte van Audacity of Audition. Ook bevat het pakket vele functies die je als voice-over niet zal gebruiken maar waarvoor je wel betaald.

voice over software Pro Tools

Bonustip: Pro Tools First (gratis!)

Recent heeft Pro Tools een ‘uitgeklede versie’ op de markt gebracht die gratis is te downloaden. Inclusief enkele gratis plugins. Zoals gezegd zal het iets meer tijd kosten om Pro Tools (First) onder de knie te krijgen, maar dit is een echte aanrader voor stemmen die het meteen serieuzer willen aanpakken. Uiteraard hoopt Avid dat je later gaat upgraden naar de volledige versie, maar dit is niet verplicht.


8. Waar wordt een voice-over ingezet?

Het stemmenwerk is erg veelzijdig en blijft maar groeien door stijgende populariteit van bijvoorbeeld online video en luisterboeken. Al deze producties moeten immers worden ingesproken. Het overgrote deel van de werkdag is een voice-over bezig met het inspreken van bedrijfsfilms, commercials, filmtrailers, explanimations, e-learning, productvideo’s, presentaties en voicemails.


9. Hoe vind je de juiste voice-over?

Er zijn twee manieren om een voice-over te boeken, namelijk via de stem zelf of via een stemmenbureau.

Maar iedere zoektocht begint met deze basisvragen: Welke soort stem verwacht ik te horen in dit project? Wil ik een mannelijke of vrouwelijke voice-over?

En vervolgens: Hoe snel kan men leveren? Heeft hij/zij een thuisstudio? Controleer ook of de stem heeft gewerkt voor bekende merken, dit zegt namelijk ook al iets over de kwaliteit.

professionele voice over


Zoals je ziet heeft de hedendaagse voice-over een belangrijke rol in vele mediaproducties. Tevens zijn er steeds meer mensen als professionele inspreekstem actief. De digitale techniek heeft gezorgd voor een hogere opnamekwaliteit en de drempel om voice-over te worden is (door de eenvoudige digitale configuraties) lager. Daarbij heeft het bredere aanbod van stemmen gezorgd voor vriendelijkere tarieven voor producenten.